ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ, ΕΥΡΩΠΗ

Ρήξη χωρίς αποκοπή, του Γιάννη Δραγασάκη

Posted: Νοεμβρίου 20, 2011 by ecoleft11
Ετικέτες:Γιάννης Δραγασάκης, ευρωπαική οικονομική κρίση

2

http://www.enet.gr

Τα όσα συμβαίνουν σήμερα στην Ευρώπη δεν θα έπρεπε να προκαλούν έκπληξη. Δεν υπάρχει καμία εξέλιξη που να μην είχε έγκαιρα προβλεφθεί. Η ελληνική κρίση ποτέ δεν ήταν παρά η μύτη του παγόβουνου. Τώρα το «παγόβουνο» βγαίνει στην κορυφή. Η επέκταση της κρίσης στην Ιταλία, πιθανώς και στη Γαλλία, το πιστοποιεί. Αυτό λοιπόν που ακόμη και δυνάμεις της αριστεράς με ευκολία αποκαλούν «κρίση του ευρώ», δεν είναι παρά μια κρίση του πολιτικού σχεδίου που το δημιούργησε.

Το ευρώ, ακόμη και στην ατελή μορφή του, πέτυχε μια υψηλή εξωτερική νομιμοποίηση. Αρχισε σε σύντομο χρόνο να εγκαθίσταται ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. Η Ρωσία π.χ. έχει ήδη το 50% των συναλλαγματικών αποθεμάτων της σε ευρώ. Οι κοινωνικές και πολιτικές βάσεις του όμως, η λεγόμενη αρχιτεκτονική του ευρώ, αποδείχθηκε σαθρή. Διότι ενσωμάτωνε εξαρχής τη νεοφιλελεύθερη λογική και θεσμοθετούσε την εξουσία των αγορών επί της πολιτικής και επί της εργασίας. Ενώ το ευρώ νομιμοποιήθηκε εξωτερικά ως αποθεματικό νόμισμα, απονομιμοποιήθηκε εσωτερικά, αφού η ύπαρξή του ταυτίσθηκε με τη λιτότητα, την ανεργία, τη διεύρυνση των ταξικών και των περιφερειακών ανισοτήτων, που είναι η βάση της σημερινής κρίσης.

Είναι επομένως η συναίνεση ευρωπαϊκής δεξιάς και σοσιαλδημοκρατίας ο βασικός υπεύθυνος. Και είναι η ανεπάρκεια της αριστεράς και η αδυναμία των κινημάτων να σπάσουν την εν λόγω συναίνεση ένας δεύτερος συντελεστής. Διότι παρά τα ιδρυτικά του προβλήματα, πολλά μπορούσαν να διορθωθούν ή να αλλάξουν στην πορεία. Αν έγκαιρα εξόπλιζαν το ευρώ με έναν κοινό μηχανισμό δανεισμού, μέσω ευρωομολόγων, αν έστω και τώρα έδιναν στην ΕΚΤ τη δυνατότητα να λειτουργεί ως δανειστής ύστατης ανάγκης, αν τολμούσαν να επιβάλλουν κοινούς ευρωπαϊκούς φόρους στον πλούτο, για να χρηματοδοτήσουν πολιτικές απασχόλησης και πραγματικής σύγκλισης, τότε, ακόμη και τώρα, η κρίση θα μπορούσε να έχει τεθεί υπό έλεγχο.

Διότι, όπως έχει πλέον καταφανεί, όχι μόνο η Ελλάδα αλλά όλη η Ευρώπη κάθεται πάνω σε ένα σωρό από χρέη, κρατικά, τραπεζικά, ιδιωτικά. Ούτε η Γερμανία είναι έξω απ’ αυτό. Αρα, μόνο μια κοινή πανευρωπαϊκή πολιτική ακύρωσης ή απόσβεσης του παλιού χρέους -οι τεχνικές λύσεις έχουν προταθεί- θα μπορούσε να βγάλει την Ευρώπη από το φαύλο κύκλο των χρεών της λιτότητας και της ύφεσης.

Για τον κόσμο της εργασίας και τους λαούς της Ευρώπης το θέμα δεν είναι η εθνική αναδίπλωση, δεν είναι πώς να στραφεί η μία χώρα ενάντια στην άλλη, με νομισματικούς και άλλους οικονομικούς πολέμους, που εύσχημα λέγονται «ανταγωνισμός», αλλά η επανίδρυση της Ευρώπης στη βάση της αλληλεγγύης.

Το μέλλον της Ευρώπης είναι συνυφασμένο λοιπόν με το μέλλον των κοινωνικών και των πολιτικών αγώνων για την αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών στην Ευρώπη και στην κάθε χώρα ξεχωριστά. Για να σωθεί το ευρώ πρέπει να σπάσουν τα ταξικά και νεοφιλελεύθερα δεσμά του, να γίνει ένα πραγματικά κοινό νόμισμα στην υπηρεσία των λαών, και όχι των τραπεζιτών και των πολυεθνικών της Ευρώπης.

Αυτό θα καθορίσει και τη δική μας πορεία.

Το θέμα δεν είναι να επιλέξουμε ανάμεσα σε ένα ευρώ της κοινωνικής δυστυχίας και σε μια δραχμή της κοινωνικής συμφοράς, αλλά να δημιουργήσουμε τους όρους για την ανασύνταξη της κοινωνίας και την ουσιαστική επανένταξη στις ευρωπαϊκές εξελίξεις, από τις οποίες επί της ουσίας έχουμε αποκοπεί, με όρους ουσιαστικής δημοκρατίας, πλήρους απασχόλησης, κοινωνικής δικαιοσύνης, εθνικής αξιοπρέπειας και ισότιμης συνεργασίας.

Η πολιτική, που εκβιαστικά μας ζητούν να εφαρμόσουμε, είναι μια ακραία εκδοχή της ίδιας που διαλύει και αποσυνθέτει την Ευρώπη. Είναι μια σκληρή, βάναυση εκδοχή μιας στρατηγικής που επεκτείνεται σε όλο τον κόσμο, με στόχο την απορρόφηση του κόστους της κρίσης από τους λαούς. Η λογική «κάντε αυτά που σας λέμε και βλέπουμε», χωρίς κόκκινες γραμμές ή διασφαλίσεις για το αποτέλεσμα, έχει αποδειχθεί καταστροφική. Ο εκβιασμός είναι υπαρκτός και καθόλου καινούριος ή πρωτότυπος. Αλλά η απάντηση σ’ αυτόν δεν είναι ούτε η υποταγή ούτε η αποκοπή. Μια οργανωμένη ρήξη με τις κυρίαρχες πολιτικές, χωρίς αποκοπή από το ευρωπαϊκό πλαίσιο, μαζί με τους λαούς της Ευρώπης, είναι η μόνη ορατή προοπτική, και θα περίμενε κανείς να είναι ήδη κοινός στόχος όλης της αριστεράς, σε Ελλάδα και Ευρώπη.

Γιάννης Δραγασάκης: Λύσεις από τα αριστερά

 

Ημερομηνία δημοσίευσης: 11/09/2011

Τρία χρόνια σχεδόν μετά την κατάρρευση του τραπεζικού κολοσσού  Lehman Brothers κανείς δεν πιστεύει πως η κρίση έχει ξεπεραστεί ή ότι επίκειται το τέλος της. Αντίθετα, πολλοί επισημαίνουν τον κίνδυνο για νέες Lehman Brothers αν η ίδια πολιτική συνεχισθεί.
Το ίδιο το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι όχι μόνο δεν βρισκόμαστε κοντά στο τέλος της κρίσης, αλλά είμαστε στην αρχή μιας «νέας επικίνδυνης φάσης της».


Νέα επικίνδυνη φάση της κρίσης

Πράγματι στις ΗΠΑ η αναιμική ανάκαμψη απειλείται με επιβράδυνση ή και νέα ύφεση αν δεν υπάρξουν νέα δημοσιονομικά πακέτα. Στην Ευρώπη η κρίση της Eυρωζώνης δεν έχει τεθεί καν υπό έλεγχο, και κανείς δεν πιστεύει ότι μπορεί να αντιμετωπισθεί με βάση την υφιστάμενη αρχιτεκτονική και τις υφιστάμενες θεσμικές και πολιτικές διευθετήσεις. Οι αναγκαίες επιλογές μετατίθενται στο μέλλον, με κίνδυνο την ακόμη μεγαλύτερη όξυνση της κρίσης. Στη χώρα μας οι στόχοι του Μνημονίου αποδεικνύονται ολοένα και πιο ανέφικτοι και οι κοινωνικές συνέπειες δραματικές.
Οι εξελίξεις αυτές δεν οφείλονται σε καθυστερήσεις ή λάθη κατά την εφαρμογή της πολιτικής αλλά στην ίδια την πολιτική. Από μια άποψη, μπορούμε να πούμε, η πολιτική που μετά την κρίση εφαρμόσθηκε διεθνώς πέτυχε ορισμένους από τους στόχους του κεφαλαίου. Οι ζημιές της πρώτης φάσης της κρίσης π.χ. απορροφήθηκαν από τα κράτη. Όμως η κρατικοποίηση των ζημιών των τραπεζών και του κόστους της κρίσης είχε ως αποτέλεσμα ή επέτεινε την κρίση των δημόσιων οικονομικών. Αντίστοιχα οι μισθοί μειώθηκαν, οι εργασιακές σχέσεις απορρυθμίσθηκαν υπέρ του κεφαλαίου. Αυτό οδήγησε στην ανάκαμψη της κερδοφορίας ιδίως των εξαγωγικών επιχειρήσεων. Όμως ταυτόχρονα οδήγησε στην ύφεση, την ανεργία και την κρίση των οικογενειακών προϋπολογισμών.
Τέλος, με τη βοήθεια των κρατών και τα χρήματα των φορολογουμένων, οι τράπεζες αρχικά ορθοπόδησαν. Μόνο οι ελληνικές τράπεζες έχουν απορροφήσει 108 δισ. ευρώ σε ρευστό, ομόλογα και εγγυήσεις. Όμως η λιτότητα, η ύφεση, η ανεργία, η κρίση των χρηματιστηρίων και των κρατικών χρεών προκαλούν μια δευτερογενή κρίση των ευρωπαϊκών (μαζί και των ελληνικών) τραπεζών, σε πολλές περιπτώσεις χειρότερη από την αρχική.

Το λάθος του κ. Βενιζέλου
Προσπάθειες λοιπόν να αντιμετωπισθούν κάποιες πτυχές της κρίσης επιφέρουν τη μετάστασή της σε άλλες περιοχές ή δημιουργούν επικίνδυνους «φαύλους κύκλους». Και τούτο γιατί η εφαρμοζόμενη πολιτική δεν αντιμετωπίζει τις θεμελιώδεις αιτίες της κρίσης, όπως τις ανισότητες  και τη συνδεδεμένη με αυτές υπερσυσσώρευση του κεφαλαίου και του πλούτου, αλλά τις οξύνει περισσότερο με τη μείωση των μισθών, την αύξηση της έμμεσης φορολογίας, τη συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους, το ξεπούλημα του δημόσιου πλούτου.
Επιβεβαιώνεται έτσι και στην πράξη πως η κρίση που ζούμε δεν είναι πρόσκαιρη ούτε «κυκλική». Είναι μια μακρόχρονη, συστημική και δομική κρίση του καπιταλισμού, που σηματοδοτεί το τέλος μας ολόκληρης εποχής, που χαρακτηρίσθηκε από την ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού και τη λεγόμενη συναίνεση της Ουάσιγκτον.
Το λάθος του κ. Βενιζέλου δεν είναι ότι επεχείρησε να διαπραγματευθεί με την τρόικα, αν όντως το επεχείρησε. Το λάθος του ήταν ότι διεκδίκησε μακρύτερο χρόνο για την εφαρμογή των ίδιων αποτυχημένων μέτρων, ενώ το ζητούμενο είναι ο ριζικός επανακαθορισμός των σκοπών και των μέσων της πολιτικής. Το ζητούμενο δεν είναι περισσότερα μέτρα της ίδιας λογικής, αλλά νέες αξίες, νέες λογικές, νέα παραγωγικά και κοινωνικά πρότυπα, στη βάση ενός κοινωνικού οράματος που να εμπνέει και να συμπυκνώνει τις ανάγκες της κοινωνίας και ειδικότερα της νέας γενιάς.